Opgelicht?! opgelicht-logo

meer NPO start
Opgelicht?!
  • Verdachten van grootschalige internetfraude veroordeeld tot forse straffen

    arrow-right-circle Bekijk complete uitzending

    In oktober 2016 rollen de eerste aangiften binnen van mensen die via Marktplaats een iPhone, PlayStation, Apple Watch, Samsung Galaxy of een Sonos-box willen aanschaffen. De verkoper heeft het product niet meer nodig, en voor een mooie prijs mag het verkocht worden. Aan de aangiften te zien, reageren veel mensen op de advertenties. De verkoper woont te ver weg, dus kiest men ervoor om het gekochte product op te laten sturen. Even geld overmaken op de bankrekening van de verkoper. Dan is het slechts wachten tot de postcode het pakket komt brengen... maar er komt niets!

    De Financieel Economische Recherche van de politie Den Haag start een onderzoek naar de vele aangiften. In samenwerking met het Landelijk Meldpunt Internetoplichting, eveneens van de politie, worden de vele aangiften in kaart gebracht. Het is het begin van een onderzoek naar grootschalige internetfraude. 

    Intensief onderzoek

    De rechercheurs werken maandenlang intensief aan de zaak. Ze proberen eerst aan de hand van de aangiften de werkwijze van de verdachten in beeld te brengen. Dat het zo omvangrijk zou worden, had niemand toen nog gedacht.

    De werkwijze is echter steeds hetzelfde. Slachtoffers reageren op een advertentie op Marktplaats waarin een populair product te koop aangeboden wordt. Sommige slachtoffers wordt gevraagd om hun betrouwbaarheid aan te tonen door bijvoorbeeld een kopie van hun legitimatiebewijs naar de verkoper te sturen. Dit alles onder het mom van 'dan weet ik zeker met wie ik te maken heb'. Deze identiteitsbewijzen werden vervolgens misbruikt voor identiteitsfraude, zo bleek later.

    De kopers maken het geld over naar de bankrekeningen van de verkopers, maar de producten worden nooit opgestuurd. De slachtoffers die hun ID-bewijs stuurden, worden kort daarna zelf benaderd door mensen die menen dat zij via Marktplaats wat bij ze gekocht hebben. Deze goederen waren immers wel betaald, maar werden nooit geleverd. Een aantal mensen werd slachtoffer van identiteitsfraude, en met grote gevolgen: soms deden wel tientallen mensen aangifte wegens oplichting tegen één persoon wiens identiteitsbewijs werd misbruikt.

    Vele simkaarten, duizenden aangiften

    Door speurwerk kan de recherche gebruikte rekeningnummers en telefoonnummers aan elkaar koppelen. Dan blijkt hoeveel mensen er in al die maanden al opgelicht zijn. Duizenden aangiften zijn herleidbaar naar deze verdachten. 

    Volgens de onderzoeksgegevens hebben de daders vele simkaarten gebruikt om hun slachtoffers op te lichten. De simkaarten waren steeds maar kort actief. Om de paar dagen wisselden de daders van simkaart, maar deden deze wel in de telefoons die ze gebruikten om te communiceren met hun slachtoffers. Elke mobiele telefoon heeft een uniek IMEI-nummer. Door daar onderzoek naar te doen, wist de recherche veel nummers aan de verdachten te koppelen, en dus ook de vele aangiften. Tientallen simkaarten werden door de daders gebruikt om hun slachtoffers op te lichten.

    Tientallen verschillende bankrekeningnummers

    Uit het onderzoek blijkt ook dat er bij de oplichtingen gebruik is gemaakt van maar liefst 44 verschillende bankrekeningnummers. 41 van deze rekeningen liepen bij de ING. Deze rekeningnummers werden maar korte tijd gebruikt en de daarop gestorte bedragen werden gedurende de dagen dat de bankrekening actief was contant opgenomen bij geldautomaten en in casino's in Amsterdam. De rekeningen stonden op naam van personen die afkomstig waren uit verschillende Oost-Europese landen.

    De recherche en het Openbaar Ministerie hoort in Roemenië een aantal rekeninghouders. Dit blijken katvangers te zijn. Ze zijn korte tijd in Nederland geweest en hebben toen bankrekeningen geopend. De daarbij behorende pasjes en pincode hebben ze afgestaan aan een in dit onderzoek verder onbekend gebleven man. 

    Na veel speurwerk, het verzamelen van gegevens uit de aangiften en de samenwerking met onder andere Marktplaats krijgt de politie een dadergroep in beeld. Eén van hen is de pinner van het geld. Zodra de bedragen door de slachtoffers overgemaakt werden, werd dit geld vrij snel alweer gepind. Door beelden van de pintransacties op te vragen, krijgt de recherche al één dader in beeld. Hij is op camerabeelden van meerdere transacties te zien. 

    De recherche besluit een van de gebruikte telefoonnummers te tappen. Zo komen ze via de mastgegevens waarop de telefoon aanstraalt uit bij een portiekflat in Amsterdam. Als uit contact met Marktplaats blijkt dat één van de gebruikte IP-adressen ook nog eens op hetzelfde adres uitkomt, is het bingo voor de recherche. Vanuit deze portiekwoning gaan de daders te werk. 

    Aanhoudingen op heterdaad

    De Financieel Economische Recherche bereidt de aanhoudingen voor. Er is voldoende bewijsmateriaal tegen de verdachten verzameld, en op 17 januari 2017 wordt eerst een pinner op heterdaad betrapt en vervolgens aangehouden.

    In zijn zak treft de politie een bankpas met een buitenlandse naam aan, net als een bedrag van 690 euro. Uit de transactiehistorie van dit bankrekeningnummer zal blijken dat dit rekeningnummer ook gebruikt werd door de fraudeurs om hun slachtoffers geld naar over te laten maken. Niet veel later valt een arrestatieteam de Amsterdamse portiekwoning binnen. In de woning treffen ze de andere verdachte aan. Hij zit op dat moment met zijn laptop op bed. 

    Opgelicht?! volgt het onderzoeksteam. Al meerdere keren hebben we aandacht besteed aan deze fraude, al wisten we toen nog niet dat deze zaken naar één bende zou leiden. 

    De recherche houdt in Amsterdam twee verdachten aan, maar daarmee is het onderzoek nog niet afgerond. Er gaan ook signalen in het onderzoek die richting Arnhem wijzen, en de rechercheurs vervolgen hun onderzoek. Een aantal maanden later gaat het team opnieuw over tot aanhoudingen: in Arnhem worden eveneens twee mannen aangehouden. Het gearresteerde viertal lijkt gezamenlijk het brein te zijn achter deze grootschalige internetfraude. De politie is nog maandenlang bezig om alle bewijslast te verzamelen.

    Verdachten drie jaar later voor de rechter

    Opgelicht?! blijft de zaak nauw volgen. Het Openbaar Ministerie brengt de zaak voor de rechter. Omdat het een meerdaags proces is, duurt het inplannen langer dan wenselijk. Ook komt de zaak in vertraging doordat het onderzoeksteam eerst nog naar het buitenland afreist om een aantal van de bankrekeninghouders te horen. In februari 2020 is het eindelijk zo ver. De vier verdachten moeten zich verantwoorden bij de Haagse meervoudige kamer. 

    Identiteitsfraude, oplichting, witwassen en criminele organisatie

    De vier verdachten worden door de officier van justitie verdacht van identiteitsfraude, meervoudige oplichting, het witwassen van crimineel verkregen geld en het deelnemen aan een criminele organisatie. Door andere identiteiten aan te nemen, konden ze maandenlang hun gang gaan en werden vele honderden mensen opgelicht. Zodra het geld overgemaakt werd op één van de vele gebruikte rekeningen, werd het er gelijk weer vanaf gepind. De officier van justitie eiste jaren cel tegen de drie hoofdverdachten. 

    Op 6 maart 2020 deed de Haagse rechtbank uitspraak. Voor de rechtbank staat vast dat het geld een criminele herkomst had. Het ging om rekeningen die veelal op naam stonden van mensen uit Oost-Europese landen. De rechtbank is ook van oordeel dat de verdachten zich met elkaar schuldig hebben gemaakt aan witwassen. De pinner maakte het witwassen mogelijk door het geld van de rekeningen te pinnen waardoor het geld niet meer traceerbaar was voor de opsporingsdiensten. 

    De daders maakten voor hun oplichting gebruik van tientallen bankrekeningnummers. Daarnaast misbruikten ze ook vele identiteitskaarten van slachtoffers om zo te verhullen wie ze zelf zijn. Deze gedachte is voor de rechtbank voldoende om tot het oordeel 'deelname aan een criminele organisatie' te komen. Het is volstrekt duidelijk dat deze gang van zaken een goede organisatie en overleg vereist. Zo moest tussen de verdachten afgestemd worden welke identiteitsbewijzen zij konden gebruiken, welk telefoonnummer in de advertentie gezet zou worden en op welk bankrekeningnummer betaald kon worden.

    Ook moest er snel doorgegeven worden aan elkaar hoeveel geld er daadwerkelijk op die rekeningen betaald was en hoeveel er gepind kon worden. Daarnaast moesten bankrekeningen van katvangers geregeld worden, hetgeen al een organisatie op zichzelf is. Voor de rechtbank voldoende bewijs dat alle verdachten deel uit hebben gemaakt van een organisatie die zich bezighield met identiteitsfraude, oplichting en witwassen.

    Rechtbank oordeelt: 'Strak georganiseerd verband, honderden slachtoffers'

    De rechtbank is van oordeel dat de verdachten met elkaar deel uitmaakten van een strak georganiseerd verband waarbij honderden mensen via Marktplaats werden opgelicht. Onder hen bevonden zich jonge kinderen die met hun zuur verdiende en gespaarde geld dachten de felbegeerde Sony Playstation te hebben gevonden, daarvoor betaalden maar niets ontvingen. Het ging er hen blijkbaar alleen om er financieel beter van de te worden. Voor de gevolgen van dit alles voor de vele slachtoffers hebben ze geen oog gehad, aldus de rechtbank. 

    Forse celstraffen

    Drie van de vier verdachten kregen dezelfde straf opgelegd. Zij zijn alle drie veroordeeld tot 36 maanden cel wegens oplichting - meerdere malen gepleegd, identiteitsfraude, witwassen en deelname aan een criminele organisatie. Daarvan zijn zes maanden voorwaardelijk en krijgt het drietal een proeftijd van twee jaar. De tijd dat ze al in voorarrest zaten, wordt in mindering op de straf gebracht.

    De pinner werd milder gestraft. Hij kreeg zes maanden opgelegd met aftrek van zijn voorarrest wegens medeplegen van witwassen en deelname aan een criminele organisatie. 

    Daarnaast moeten alle verdachten de geleden schade van de slachtoffers terugbetalen. Meer dan 150 vorderingen werden toegewezen. Doen ze dit niet, dan gaan ze langer achter slot en grendel. Het gaat om enkele tonnen die terugbetaald moeten worden. 
     

  • Ook interessant