Opgelicht?! opgelicht-logo

meer NPO start
Opgelicht?!
  • Is aangifte doen van oplichting zinvol? Opgelicht?! neemt enquête af onder burgers én politieagenten

    arrow-right-circleShape Bekijk complete uitzending

    Al twintig jaar waarschuwt Opgelicht?! voor oplichtingstrucs en voor personen die zich - diplomatiek uitgedrukt - maar moeilijk aan hun afspraken kunnen houden. Dagelijks krijgt de redactie vele mails van mensen die zich gedupeerd voelen. En dagelijks spreken we mensen die in hun geval geen aangifte konden doen bij politie of die te horen kregen dat aangifte doen geen zin zou hebben. En dat terwijl deze mensen vaak wel degelijk zijn bedonderd. De redactie van Opgelicht?! besloot daarom een enquête af te nemen over aangifte doen. Hoe verloopt het aangifteproces? Hoe belangrijk is aangifte doen bij oplichting? En komen de oplichters weg met hun daden? De uitkomsten van de enquête bespreken we met onder meer Ellie Lust en advocaat Marius Hupkes.

    Van de ruim twintigduizend burgers die de enquête hebben ingevuld is bijna een derde wel eens opgelicht. De financiële schade varieert van een paar honderd euro (66%) tot zelfs meer dan 50.000 euro (2% van de mensen die is opgelicht).

    Niet iedereen deed daadwerkelijk aangifte van deze oplichting. Maar liefst 40% van de mensen die geen aangifte deed, geeft als reden dat het toch geen zin heeft. 11% van de respondenten heeft er niet aan gedacht om aangifte te doen, en in 8% van de gevallen kregen slachtoffers te horen dat ze geen aangifte konden doen of dat het afgeraden werd.

    Via onderstaande knop kun je een uitgebreid verslag lezen van de resultaten van onze enquête.

    De volledige resultaten van de enquête lees je hier

    Lening en investering

    Dat laatste overkwam ook bibliothecaresse Margriet. Zij maakte al jaren gebruik van de diensten van een boekhoudster. Als deze boekhoudster ineens met een verzoek komt om 10.000 euro te lenen is Margriet niet te beroerd om te helpen. Alles keurig op papier. De boekhoudster heeft enige tijd later nog een zeer interessante inversteringsmogelijkheid: of ze interesse had om 30.000 euro in een windmolenpark te investeren.

    Margriet stemt in en maakt al haar spaargeld over naar de boekhoudster. Het geld werd echter nooit belegd door de boekhoudster. Als Margriet aangifte wil doen, is dat niet mogelijk. Het zou gaan om een civiele zaak. Ze wordt doorgestuurd naar het Juridisch Loket. Het inhuren van een advocaat lijkt de enige overgebleven optie, maar daar wil Margriet haar laatste geld niet aan uitgeven.

    Wat gebeurt er na het doen van aangifte?

    Wat gebeurt er volgens burgers met hun aangifte? De helft meldt nooit meer iets van de zaak gehoord te hebben nadat de aangifte is gedaan. Bijna een kwart (24%) hoort alleen dat de politie niets met de zaak doet.

    In 9% van de gevallen weet het slachtoffer dat de dader is gepakt na de aangifte. In ruim de helft van de gevallen (53%) is de dader niet gepakt. 38% van de mensen heeft geen idee of de dader is gepakt. 23% van de slachtoffers geeft aan een schadevergoeding of (een deel) van het geld te hebben teruggekregen. Voor ruim driekwart (76%) gaat die vlieger niet op, zij kregen niks.

    Arrestaties en confrontaties

    In Opgelicht?! staan we wekelijks oog in oog met mensen die anderen flink hebben gedupeerd. Als televisieprogramma kunnen we mensen natuurlijk niet zomaar in de boeien slaan. Wel kunnen we de kijker waarschuwen voor personen en oplichtingstrucs. Trucs van malafide loodgieters, slotenmakers of witgoedreparateurs, we kunnen er niet vaak genoeg voor waarschuwen.

    En natuurlijk zijn daar altijd de financieel adviseurs die vooral adviseren in hun eigen nadrukkelijke voordeel. Bijvoorbeeld Henk B., die door de politie werd gearresteerd in een Nederlands hotel. Hij krijgt 5 jaar celstraf voor grootschalige oplichting, valsheid in geschrifte en witwassen. En B. moet zijn slachtoffers 760.000 euro terugbetalen. Henk B. komt duidelijk niet weg met zijn daden.

    Ook bibliothecaresse Margriet kan uiteindelijk terecht bij de politie. Als blijkt dat meerdere personen en instanties zijn gedupeerd, kan Margiet ook naar het bureau voor haar aangifte.

    Opvallende uitkomsten

    Terug naar de enquête. Uiteindelijk vulden ruim twintigduizend burgers en bijna 700 politiemensen de enquête in. Opvallende uitkomsten: zowel burgers als agenten denken dat oplichters meestal wegkomen met hun daden door gebrek aan onderzoek. Daarnaast denkt ruim driekwart van de politiemensen dat burgers te veel verwachten na het doen van aangifte. Tot slot zegt 40% van de politiemensen die daadwerkelijk onderzoek doen dat aangiftes meestal opnieuw moeten. 

    Reactie van de politie 

    Uiteraard heeft Opgelicht?! ook de landelijke politie de resultaten van de enquête voorgelegd. De woordvoering van de Korpsleiding laat ons het volgende weten.

    info
    clockOval 6 29 dec 2020, 21:30

    Reactie van de politie op onze enquête

    Aangifteproces

     

    Het aangifteproces bij de politie is in ontwikkeling. De afgelopen jaren hebben we veel geïnvesteerd in de mogelijkheid om digitaal aangifte of melding te doen: zo is de drempel minder groot en de doorlooptijd sneller. De technische ontwikkelingen hiervan gaan door om te zorgen dat aangevers nog adequater een aangifte kunnen doen. Door digitaal aangifte te doen, zoals bij vriend-in-noodfraude, zijn er lang niet altijd politiemedewerkers betrokken zoals bij aangiftes aan een politiebureau. Dat wordt juist steeds minder door de mogelijkheid vanuit huis aangifte te doen.

     

    Bij ons servicecentrum (ons eerste digitale portaal waar mensen binnenkomen, het RSC) is dit jaar een opleidingsproject gestart om kennis te vergroten. En we starten met een FAQ die collega's beter gaat helpen. Dat we na een aangifte verdere verdiepingsvragen moeten stellen, betekent niet automatisch dat de aangifte niet goed is opgenomen. Het kan namelijk goed zijn dat er aanvullende specialistische vragen gesteld moeten worden, dat een analyse van een aangifte uiteindelijk tot nieuwe vragen leidt, of dat de burger op het moment van aangifte niet alle juiste gegevens heeft (Voorbeeld is de tussenrekening. Aangevers geven aan op welk nummer zijn hun geld, bijvoorbeeld bij Marktplaatsfraude, overgemaakt hebben. Maar dit is niet het nummer van de verkoper maar van bijvoorbeeld 'Tikkie').

     

    Verwachting en aanpak

     

    Iedereen die aangifte doet bij de politie heeft een eigen verwachting over de afloop van een zaak. De één doet aangifte voor de verzekering, de ander vindt het vooral belangrijk dat de dader gestopt wordt en natuurlijk zijn er veel burgers die het belangrijk vinden dat het recht zijn beloop heeft.

     

    Het is onmogelijk dat de politie alle oplichtingszaken oplost. Daarom kijken we, zeker bij kleinere zaken, niet zo zeer naar individueel niveau maar naar fenomenen. Het Landelijk Meldpunt Internet Oplichting is hier een voorbeeld van, ook de cybercrimeteams die al in 2018 zijn opgericht werken op deze manier. Zo stoppen we veelplegers en criminele netwerken. Dat kunnen we als politie overigens niet alleen, we werken steeds meer samen met private partijen zoals banken en online platformen.

     

    We herkennen dat de verwachting van de burger niet altijd klopt met de mogelijkheden die de politie heeft, we zien dat als één van de ontwikkelpunten om onze dienstverlening en communicatie te verbeteren.

     

    Oplichtingszaken

     

    Tot slot nog iets over de aanpak van (digitale) oplichting in het algemeen. Het begint bij bewustwording. Er is ook dit jaar veel aan preventie gedaan (zowel door politie als andere organisaties), juist omdat we digitale oplichtingszaken in coronatijd zien stijgen (bijvoorbeeld preventie over WhatsAppfraude). Zo is er dit jaar de mogelijkheid gecreëerd van internetaangifte voor vriend-in-noodfraude / WhatsAppfraude / internetfraude o.a. in reactie op de veranderende behoefte/vraag van burgers. En van deze optie wordt ook veel gebruik gemaakt. 

     

    Meer kennis bij de politie kan helpen in de aanpak van fenomenen, daar zetten we ook vol op in. Ook investeren we in de digitale kennis van de medewerkers van het politiekorps.

  • Ook interessant