Opgelicht?! opgelicht-logo

meer NPO start
Opgelicht?!
  • Berichtendienst Telegram blijkt luilekkerland voor criminelen

    arrow-right-circle Bekijk complete uitzending

    Hasj en wiet worden er per kilo verhandeld, GHB verwisselt per liter van eigenaar en XTC kun je per duizend pillen op de kop tikken. Maar ook vuurwapens, illegaal vuurwerk, nep-merkkleding, vals geld, bankpasjes en illegale software worden open en bloot aangeboden in verschillende gespreksgroepen op de berichtendienst. Telegram is de tegenhanger van WhatsApp. De end-to-end versleutelde berichten waarmee de gebruikers met elkaar communiceren, kunnen niet door de politie worden afgeluisterd. Kortom: Telegram is zeer interessant voor criminelen.

    Nu is end-to-end versleuteling van berichten niet exclusief voorbehouden aan Telegram. WhatsApp maakt bijvoorbeeld gebruik van dezelfde beveiligingsstandaard, waardoor berichten niet door derden kunnen worden gelezen. Ook Facebook Messenger biedt een versleutelde, geheime gespreksmodus: hoewel je deze modus momenteel nog handmatig moet inschakelen, zijn er wel plannen om deze versleuteling als standaard te implementeren. We beweren dus niet dat Telegram alleen voor schimmige, duistere doeleinden wordt gebruikt, maar waarin Telegram zich wel onderscheidt van andere apps die het chatverkeer versleuteld versturen, is het gemak waarmee je lid kunt worden van groepen waarin zich zaken afspelen die het daglicht niet kunnen verdragen.

    Opgelicht?! dook in de duistere wereld van deze Telegram-groepen en meldde zich aan op de Telegram-groep 'Geld Omloop Amsterdam'. Het is slechts één van de tientallen groepen waarin criminele aanbieders hun al even criminele afnemers weten te vinden. In deze groep troffen de Opgelicht?!-researchers opmerkelijk veel vraag naar bankpasjes, of 'spa's' in straattaal.

    'Orra's' (kort voor orange, de kleur van de ING-bankpas), 'Baro' (Rabobank) en 'greens' (naar de groene kleur van de ABN AMRO-bankpas): alle bankpasjes zijn welkom bij de oplichters. De bankrekeningen worden gebruikt om slachtoffers van internetoplichting op te laten betalen, waarna zij hun criminele geld via de pinautomaat wegsluizen.

    Handlangers

    Een redactielid van Opgelicht?! speelt de rol van lokvogel en meldde dat hij een Rabobankpas ter beschikking wilde stellen. Hij zou er volgens de Telegramadvertentie snel geld mee kunnen verdienen.

    In een kebabtentje achter Rotterdam Centraal zou de overdracht moeten plaatsvinden. Al ruim vóór de afgesproken tijd zoemden handlangers van de oplichter (schuilnaam Hefe) rond het eettentje gehuld in hun uniform: een zwarte Nike-jas, capuchon of hoodie en witte gympen.

    Bij de undercoveractie houdt de lokvogel een Rabobankpas vast

    Kort daarna krijgt de cameraman vanuit zijn geblindeerde camerawagen de leider zelf in beeld. Daar is Hefe, straattaal voor 'chef' of 'baas'. Met een adjudant neemt hij plaats tegenover onze lokvogel, die het fel begeerde bankpasje in zijn hand houdt.

    'Hoeveel ga ik ermee verdienen?', is de vraag die onze undercover-collega stelt. Hefe's antwoord is even kort als ongelofelijk: '4K'. Dat is maar liefst 4.000 euro. In één dag tijd.

    Hefe en zijn adjutanten

    Rond het kebabtentje cirkelen steeds meer politieauto's, ondanks het verzoek aan de dienders om zich gedeisd te houden en niet al te opzichtig rond te rijden.

    Wanneer een bikersteam van de politie uitgebreid naar binnen gluurt om eens te kijken met wat voor actie Opgelicht?! bezig is, houdt Hefe het voor gezien. Zonder de 'spa' aan te pakken, verdwijnen hij en zijn voetvolk, al proberen ze onze collega nog wel mee te lokken naar een tunneltje om de deal toch af te ronden. Uit veiligheidsoverwegingen gingen we daar niet mee akkoord.

    Tikkie

    Op Telegram wordt ook veel illegale computersoftware verhandeld waarmee oplichters achter de bankgegevens van hun slachtoffers kunnen komen: phishing dus. Opgelicht?! heeft al vaak voor deze vorm van cybercrime gewaarschuwd. Zeer geliefd onder criminelen is de één-cent-truc, waar in veel gevallen nagemaakte 'Tikkie'-apps of -websites voor worden gebruikt.

    Een verkoper op handelssite Marktplaats biedt een product aan en wordt benaderd door een geïnteresseerde koper. In werkelijkheid is die koper de oplichter. De koper (oplichter) vraagt aan de verkoper (slachtoffer) om één cent over te maken naar zijn bankrekening, zogenaamd om te bewijzen dat de verkoper te goeder trouw is. De koper (oplichter) stuurt een Tikkie-betaalverzoek naar de verkoper, het slachtoffer dus. Maar dat Tikkie-betaalverzoek is nep.

    Zodra het slachtoffer het betaalverzoek opent en wordt doorgeleid naar de website die van zijn bank lijkt te zijn, is hij het haasje. In werkelijkheid zit hij op een website van de oplichter. Die kan eenvoudig meelezen welke gegevens het slachtoffer intoetst. Met deze gegevens kan de oplichter vervolgens aan de haal. Hij zou de bankrekening van zijn slachtoffer kunnen plunderen. 'Meestal doet hij dat niet', zegt cyberexpert Stan Hegt van cybersecuritybureau Outflank.

    'De oplichters koppelen vaak met de onderschepte gegevens hun mobiele telefoon aan de bankrekening van het slachtoffer om mobiel te gaan bankieren op de gekaapte rekening of er een bankpas op aan te vragen. Die laten ze dan naar hun eigen huis sturen zodat ze langere tijd toegang hebben tot de bankrekening van hun slachtoffer.'

    Alarmbellen

    Via Telegram kocht de Opgelicht?!-redactie een computerprogramma waarmee zo'n vals Tikkie-betaalverzoek kan worden gemaakt en waarmee de bankiergegevens kunnen worden onderschept. 'Het programma werkt prima', concludeert Stan Hegt. Uit zijn analyse van de broncode zou volgens hem blijken dat de software in Nederland is geschreven en dat die al tenminste twee jaar draait.

    Voorbeeld van een vals 'Tikkie-paneel' dat je via Telegram kunt kopen

    De cyberexpert demonstreert het programma aan de hand van een betaling via de ING-bank. Op dat moment gaan bij de beveiligingsafdeling van die bank alle alarmbellen af: ze hebben de test-site van Hegt ontdekt en leggen die meteen plat.

    Voor de demonstratie voor de Opgelicht?!-camera kan de bank wel begrip opbrengen. Het toont volgens Hegt wel aan dat banken erg alert zijn op dit soort phishingpraktijken en hun beveiliging up-to-date houden. 'Maar ik was wel verrast hoe snel de ING bij mij aan de lijn hing', zegt hij.

    Tiener

    Het hele computerprogramma, dat in het wereldje 'paneel' (kort voor: bedieningspaneel) wordt genoemd, kocht de redactie van Opgelicht?! voor het luttele bedrag van 50 euro. Volgens kenners is dat een schijntje. De redacteuren kochten het programma via Telegram en zochten uit wie hen het programma verkocht had. Het bleek een jongen van 15 te zijn uit de Rotterdamse wijk Charlois.

    De tiener reageerde erg geschrokken toen de programmamakers zich bij hem meldden: 'Ik geef gewoon eerlijk toe dat ik iets fouts heb gedaan. Ik wil het gewoon eerlijk zeggen: Ik wilde gewoon wat zakgeld. Ik ben geen grote cybercrimineel', zegt de jongen beteuterd. 'Dit is een les voor mij geweest, dankzij Opgelicht?!' 

    Opgelicht?! informeerde de ouders van de tiener en de wijkagent bracht de jongen een bezoekje. Het programma deed geen aangifte. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat Opgelicht?! zelf twee keer werd opgelicht door verkopers van Tikkie-panelen. Tot twee keer toe betaalde de redactie aan Telegram-criminelen zonder ooit software te ontvangen. Want de gebruikers van Telegram zijn niet te beroerd om elkaar te belazeren. Er is zelfs een Telegram-groep voor gedupeerden: 'Oplichters Exposed!!!!'.

    De beheerder van die groep is ironisch genoeg één van de twee mensen die Opgelicht?! oplichtte. Zelfs die Telegramgroep is dus onbetrouwbaar.

    Vals geld

    In een aantal undercoveroperaties kocht Opgelicht?! ook vals geld, opnieuw via Telegram-advertenties. Op Telegram pochen valsemunters trots met enorme stapels vals geld, dat ze te koop aanbieden voor bedragen tussen de 5 en 15 euro per vals biljet van 50 euro. In Amsterdam hield Opgelicht?! bij een pseudokoop een 29-jarige vrouw aan. Ze is moeder van twee jonge kinderen en verkocht 20 valse vijftigjes voor 300 euro. De vrouw werd door de politie afgevoerd die haar rol onderzoekt. De vals geld-reportage wordt later dit jaar uitgezonden.

    Undercover-collega stapt in de auto bij een verkoper van nepgeld

    Afluisteren

    CDA-Kamerlid Chris van Dam reageert ontsteld op de bevindingen van Opgelicht?! 'Ik vind dat de politie de mogelijkheid zou moeten krijgen om de gecodeerde berichten tussen de Telegram-criminelen gericht af te luisteren, als dat technisch mogelijk is. Als politie kun je niet alle criminelen die op Telegram hun spullen verhandelen oppikken. Het is alsof je vist met een heel klein hengeltje in een enorme zee'.

    Verslaggever in gesprek met Tweede Kamerlid Chris van Dam (CDA)

    De oud-politieman en voormalig Hoofdofficier van Justitie ziet dat de criminaliteit verschuift van de straatcriminaliteit naar cybercrime. De regering moet haar beleid aanpassen, vindt Van Dam.

    Reacties (0)

    Op de Opgelicht?! website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

  • Ook interessant