Weer een datalek in Nederland? Dit kunnen cybercriminelen met jouw persoonsgegevens
“Bij mij valt toch niets te halen.” Veel Nederlanders denken dat hun persoonsgegevens niet interessant zijn voor online oplichters. Criminelen denken hier anders over. Juist alledaagse gegevens, zoals je naam, mailadres, telefoonnummer of geboortedatum, kunnen fraudeurs gebruiken om je op te lichten.
Ruim een kwart van de Nederlanders, 26 procent, denkt niet interessant te zijn voor online fraudeurs. Dat blijkt uit onderzoek van ABN AMRO, uitgevoerd door Ipsos I&O. ‘Tegelijkertijd beseft 85 procent van de Nederlanders dat het risico op online fraude groter wordt als criminelen over meer persoonlijke gegevens beschikken. Toch beschermen veel mensen hun gegevens nog onvoldoende’, meldt de bank in het onderzoek.
De onderzoeksresultaten
Hoewel een groot deel van de Nederlanders zich bewust is van de risico’s, blijkt uit het onderzoek dat:
33 procent hetzelfde wachtwoord gebruikt voor meerdere accounts;
bijna 40 procent van de Nederlanders een kopie van een identiteitsbewijs online bewaart;
één op de tien Nederlanders afgelopen jaar slachtoffer is geworden van online fraude.
In de meeste gevallen beschikten criminelen over persoonlijke gegevens, zoals een naam, mail of telefoonnummer. ‘Wie denkt dat er bij hen niets te halen valt, onderschat wat fraudeurs kunnen met kleine beetjes gegevens’, waarschuwt Marco Hendriks, fraude-expert bij ABN AMRO.
Waarom willen criminelen jouw gegevens?
Hoe meer informatie oplichters over je hebben, des te completer het profiel. ‘Met deze profielen kunnen oplichters heel gericht te werk gaan. Ze weten steeds beter hoe ze iemand kunnen overtuigen om zelf geld over te maken’, meldt Hendriks. Dat gebeurt bijvoorbeeld via:
gepersonaliseerde phishingmails die verwijzen naar een recente bestelling of datalek;
valse sms’jes en mails;
telefoontjes van zogenaamde helpdeskmedewerkers.
Slimme trucs maken oplichting geloofwaardig
Volgens Hendriks liften oplichters steeds vaker mee op situaties die voor slachtoffers herkenbaar zijn. Mark Schenkel, woordvoerder bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), ziet die ontwikkeling ook. Hij noemt de verjaardagsmail van Rituals als voorbeeld:
“Oplichters sturen phishingmails uit naam van het bedrijf naar mensen die daadwerkelijk op hun verjaardag zo'n bericht verwachtten. Dat maakt zo'n mail extra geloofwaardig. Hoe de criminelen precies aan die verjaardagen en contactgegevens zijn gekomen, weten we niet. Maar het laat zien hoe geraffineerd deze vorm van oplichting is."
Juist doordat oplichters steeds overtuigender te werk gaan, is het volgens Hendriks belangrijk om waakzaam te blijven. "De belangrijkste les is: blijf altijd alert. Wees extra voorzichtig als bekend is dat jouw gegevens mogelijk zijn gelekt, maar laat je ook niet verrassen als dat niet zo is."
Pas ook op voor psychologische trucs
Oplichters kunnen met jouw gelekte gegevens veel gerichter op je gevoelens inspelen. Ze wekken bijvoorbeeld je vertrouwen of kunnen je onder druk zetten om snel te handelen.
“Oplichters proberen slachtoffers vaak onder tijdsdruk te zetten. Ze vragen je bijvoorbeeld om direct geld over te maken, een telefoonnummer te bellen, ergens in te loggen of meerdere stappen achter elkaar uit te voeren”, waarschuwt Kathelijne Swaak, fraude-expert bij ABN AMRO.
Juist die opeenstapeling van opdrachten zorgt ervoor dat je minder kritisch wordt. Neem daarom altijd de tijd om een bericht of telefoontje te controleren. Twijfel je? Stop dan direct met het gesprek en verifieer zelf of het verzoek echt is.