Opgelicht?! opgelicht-logo

meer NPO start
Opgelicht?!
  • Enquête slachtoffers oplichting

    Enquête slachtoffers oplichting

    Maar liefst 91 procent van de oplichtingsslachtoffers vindt dat het Nederlandse rechtssysteem tekort schiet. Zij voelen zich niet alleen slachtoffer van de oplichter, maar ook van de politie en het rechtssysteem. Dat blijkt uit een enquête van Opgelicht?! onder 450 gedupeerden van oplichting.

    De meest genoemde klacht (67%) heeft betrekking op de communicatie. Slachtoffers vinden dat zij onvoldoende op de hoogte gehouden worden over hun zaak. De lange duur van een onderzoek en de lage straffen voor oplichters zijn ook veel genoemde klachten.

    68% voelt zich niet serieus genomen door politie en justitie:

    ‘De straffen zijn hier veel te mild voor iemand die een ander wat aandoet, maar er wordt niet naar de emotionele kant van het slachtoffer gekeken. Wat voor een impact het kan hebben bij iemand.’

    ‘Na 12 jaar achter de oplichter te hebben aangezeten werden 8 mensen in het gelijk gesteld, maar mijn aangifte was inmiddels verjaard zei het OM. Overweeg nu om het OM aansprakelijk te stellen. Maar zonder hulp zal ook dit niet lukken.’

    Emotionele gevolgen

    Iedere week komen er in Opgelicht?! mensen aan het woord die slachtoffer zijn geworden van oplichting. Maar hoe groot is de impact als je vertrouwen zo is beschaamd? Een paar opvallende cijfers: 36% van de ondervraagden heeft te maken gehad met depressies, overspannenheid en/of lichamelijke klachten. Een klein deel daarvan (5%) heeft rondgelopen met zelfmoordgedachten. 56% had wraakgevoelens, waarvan 10% er ook daadwerkelijk iets mee gedaan heeft.

    Bijna de helft van de ondervraagden gaf aan zich vooral heel erg dom te voelen. Volgens fraude-expert Alan Kabki is dit de reden dat veel gedupeerden zichzelf de schuld geven en er niet goed over kunnen praten. De emotionele gevolgen van oplichting zijn groter dan men vaak denkt en daar zou meer oog voor moeten zijn. Volgens Kabki zou de emotionele impact ook mee genomen moeten worden in de strafzaak tegen een oplichter.

    Deze mening wordt gedeeld door een gedupeerde die meedeed aan de enquête:

    ‘Ben heel lang depressief geweest omdat het bij mij 7 jaar lang duurde om alles op de rit te krijgen. Ik was vijandig naar de buitenwereld toe en behoorlijk overspannen die tijd. Kon echt een paar jaar niet slapen. Ik was uitgeput, depressief en had zelfmoordneigingen. Kreeg hoge bloeddruk, maagklachten en migraine. Ten opzichte van mensen ben ik nu heel cynisch geworden, wat ik haat aan mijzelf. Mijn vertrouwen in de mens is erg geschaad hierdoor. Ik durf geen relatie meer aan en daardoor voel ik mij regelmatig depri. Voelde mij inderdaad vreselijk dom, maar mijn geloof in mensen had ik altijd gehad. Dit is nu kapot gemaakt.’

    Hulpverlening

    Een ander opvallend cijfer is dat slechts 8% van de mensen aangaf hulp gezocht te hebben bij een professionele hulpverlener zoals een maatschappelijk werker of psycholoog. Dit terwijl 17% zegt wel behoefte te hebben aan gesprekken, maar zijn/haar verhaal nergens kwijt te kunnen. Bij de groep mensen die in de persoonlijke sfeer is opgelicht, is het zelfs 29% die aangeeft nergens zijn verhaal kwijt te kunnen, terwijl daar wel behoefte aan is.

    Fraude-expert Kabki beaamt dit: ‘Als slachtoffer van vele vormen van misdaad weet je waar je naar toe kan als je hulp wilt, maar niet als slachtoffer van oplichting.’ 

    Wraakgevoelens

    Wraakgevoelens zijn er bij 56% van de ondervraagden. 10% heeft er ook daadwerkelijk iets mee gedaan en 19% zegt: ‘Nee, geen wraakgevoelens, maar als ik oplichter tegenkom sta ik niet voor mezelf in.’

    Gedupeerde Henk die in Opgelicht?! zijn verhaal doet, is opgelicht door de vrouw met wie hij zou gaan trouwen. Ook hij geeft aan dat hij niet voor zichzelf instaat als hij haar op straat tegenkomt. Aangezien zij nog steeds vrij rond loopt, is Henk bang dat hij voor heel lang opgeborgen gaat worden als hij zijn ex toevallig tegen het lijf loopt.

    Financieel

    Maar liefst 29% van de ondervraagden is tussen de 2500 en 10.000 euro kwijtgeraakt. 26% is zelfs meer dan 10.000 euro armer.

    De gevolgen van oplichting zijn vaak niet te overzien. Het gaat niet alleen om het geld dat de oplichter buit heeft gemaakt, maar ook dat mensen hierdoor nog meer schulden krijgen. Huur of hypotheek kan niet meer betaald worden, net als andere vasten lasten. 13% geeft aan dat ze het zonder financiële steun van familie en vrienden niet gered zouden hebben. 4% is daadwerkelijk in de schuldsanering terechtgekomen.

    Bij de groep persoonlijke sfeer-oplichting is maar liefst 11% in de schuldsanering terecht gekomen en zou 28% het niet gered hebben zonder hulp van vrienden en familie.

    Politie & Justitie

    Op de vraag of men aangifte heeft gedaan gaf 66% een positief antwoord. 12% heeft geprobeerd aangifte te doen, maar de politie wilde de aangifte niet opnemen.  Voor veel gedupeerden is het systeem van aangifte een doorn in het oog. Een andere klacht is dat veel mensen niet op de hoogte gehouden worden over hun zaak nadat ze aangifte hebben gedaan (71%). Het is dan ook niet wonderlijk dat 66% aangeeft weinig tot niet tevreden te zijn over de politie:

    ‘Ik had nog geen schade geleden dus kon geen aangifte doen. Maar zo kan die oplichter lekker doorgaan en de gedupeerden zitten met de problemen!’

    ‘Ik had zoveel bewijzen, ik kon zoveel aantonen met bankrekeningen, sms en e-mail, maar ze konden er niets mee en verzochten mij om naar Opgelicht?! te gaan.’

    ‘De aangiftes in heel Nederland zouden gekoppeld moeten zijn. Als men een naam intypt dan zouden alle aangiftes tevoorschijn moeten komen, zodat deze mensen harder aangepakt kunnen worden.’

    ‘Men wil geen aangifte opnemen en verwijst je door naar de civiele rechter alsof je na de oplichting daar nog geld voor hebt. Lukt aangifte tenslotte met hulp van een advocaat wel, dan wordt er niet naar gekeken.’

    ‘Ik heb nog steeds niks te horen gekregen, alleen dat ze het zouden onderzoeken maar ik heb nog steeds niks ervan gehoord!’

    ‘Ik heb wel zes keer gebeld maar werd van het kastje naar de muur gestuurd.’

    Straf/geld terug

    Het is opvallend hoe weinig mensen daadwerkelijk hun geld hebben terug gekregen. Slechts 3% van de ondervraagden heeft al z’n geld terug gekregen.

    84% heeft er geen vertrouwen in dat oplichter zijn straf zal krijgen:

    ‘Als een oplichter nooit is aangehouden, hoe kan deze dan gestraft worden. Zij worden meer beschermd dan slachtoffers.’

    ‘Hij is al meerdere keren voor de rechter geweest dat hij gedupeerden moet betalen maar iedere keer duikt hij weer onder en krijgen de gedupeerden niets.’

    ‘Hij is er tot dusver altijd mee weggekomen.’

    Schadevergoeding

    Per 1 januari 2016 kunnen álle slachtoffers die door de rechter een schadevergoeding toegewezen hebben gekregen, een voorschot van de overheid krijgen. Slachtoffers zijn dan niet meer afhankelijk van de dader voor de uitbetaling. Het voorschot voor deze slachtoffers bedraagt maximaal €5000.

    Een van de manieren waarop slachtoffers van strafbare feiten hun schade vergoed kunnen krijgen is door een schadeclaim in te dienen bij de rechtszaak tegen de verdachte. De strafrechter beoordeelt dan ook deze schadeclaim. Als hij de schadeclaim toewijst en de dader opdraagt de schade te betalen door een schadevergoedingsmaatregel op te leggen, dan int het CJIB het geld voor het slachtoffer.

    Sinds 1 januari 2011 krijgen slachtoffers van geweld- en zedenmisdrijven, als de dader acht maanden na het vonnis nog niet alles heeft betaald, het nog openstaande bedrag uitgekeerd als voorschot. Uiteraard doet het CJIB er alles aan om ook dit bedrag nog op de dader te verhalen.

    Per 1 januari 2016 kunnen ook slachtoffers van andere misdrijven voor een voorschot in aanmerking komen, maar alleen als de schadevergoedingsmaatregel van na 1 januari 2016 is. Bovendien geldt voor deze voorschotten een maximum van € 5000,-. Aan de voorschotten van slachtoffers van gewelds- en zedenmisdrijven zal ook vanaf 2016 geen maximum verbonden zijn. Het CJIB zorgt ervoor dat deze voorschotten worden uitgekeerd.

    (bron: Rijksoverheid)

    Enquête

    Wil je alle cijfers van de enquête bekijken, klik dan hier. 

    Foto: Shutterstock

  • Ook interessant